Nhận định CLB Thanh Hóa vs CLB Hải Phòng (17 giờ, 8.4): 'Bố già' lợi hại trở lại
Ngày 10.1, AmCham VIệt Nam phát thông báo cho hay, tổ chức này vừa bầu chọn tiến sĩ - bác sĩ Đàm Thị Hoàng Lan, người có hơn 25 năm kinh nghiệm trong lĩnh vực chăm sóc sức khỏe, là Chủ tịch AmCham Việt Nam năm 2025.Bác sĩ Đàm Thị Hoàng Lan làm việc tại hãng dược MSD (Merck & Co.) của Mỹ và Canada từ năm 2016, phụ trách bộ phận Chính sách và Quan hệ Chính phủ, tiếp cận thị trường và truyền thông. Theo AmCham, bác sĩ Đàm Thị Hoàng Lan đã góp phần quan trọng vào những thành tựu của MSD tại Việt Nam, bao gồm việc cải thiện khả năng tiếp cận dịch vụ chăm sóc sức khỏe, tài trợ các chương trình giáo dục cộng đồng về các bệnh có thể phòng ngừa được bằng vắc xin. Đặc biệt, triển khai một số chương trình tại Việt Nam như "MSD vì bà mẹ" và "Quản lý sử dụng kháng sinh hợp lý". "Bà đã tham gia nhiều dự án và chương trình y tế quan trọng, đóng góp vào việc phát triển chính sách nhằm tăng khả năng tiếp cận của bệnh nhân với những phương pháp điều trị tiên tiến tại nhiều tổ chức khác nhau, trong đó có Bộ Y tế; tâm huyết với các hoạt động phát triển bền vững... Những thành tựu này được Bộ Y tế ghi nhận và trao tặng Huân chương Vì sức khỏe nhân dân", thông báo của AmCham Việt Nam nêu.Từ năm 1990 - 2016, bác sĩ Đàm Thị Hoàng Lan đã học và tốt nghiệp qua nhiều trường đại học danh tiếng cả trong và ngoài nước. Trong đó, có Đại học Y Hà Nội, Đại học Kinh tế Quốc dân, Đại học Luật TP.HCM và Đại học Cambridge (Vương quốc Anh). Chia sẻ về vai trò mới, bác sĩ Lan nói: "Tôi vô cùng vinh dự khi đảm nhận vị trí Chủ tịch nhiệm kỳ 2025 của AmCham Việt Nam. Đây không chỉ vinh dự lớn lao mà còn là trọng trách quan trọng. Tôi sẽ nỗ lực hết mình để thúc đẩy sứ mệnh của AmCham, đồng thời bảo đảm sự thành công bền vững và tầm ảnh hưởng lâu dài của tổ chức tại Việt Nam".Tại cuộc họp, Ban lãnh đạo AmCham Việt Nam đã bầu ông James Meffen - Giám đốc Tài chính AES Vietnam và ông Philip Ziter, Russin & Vecchi - giữ vị trí Phó chủ tịch; ông Jesse Boone - Giám đốc Phát triển cơ sở vật chất và khuôn viên của Đại học Fulbright Việt Nam - giữ vị trí thủ quỹ/giám sát tài chính; luật sư Lê Thị Thanh - Công ty TNHH Baker & Mckenzie - giữ vị trí thư ký.Newcastle giành lợi thế mua đồng đội cũ của Đoàn Văn Hậu ở SC Heerenveen
Trong khoảng thời gian đó, những trẻ khác ùa chạy đi trốn, nấp đâu đó càng kín càng tốt. Khi đọc đến con số 100 thì trẻ mở mắt ra và bắt đầu đi tìm bạn, ai bị phát hiện đầu tiên là bị thua. Đếm đủ con số như thế, lâu lắm, có trẻ láu cá đọc tắt cho nhanh để khi mình mở mắt ra thì các bạn vẫn chưa kịp trốn. Câu đó như sau: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Thời nhỏ, tôi đã chơi trốn - tìm và nay con tôi cùng trẻ con hàng xóm cũng thế. Năm tháng đi qua, mãi hơn 60 năm sau, nhờ đọc Phan Khôi di cảo - bản thảo chưa đầy đủ (NXB Trí Thức - 2021) do các con của cha đẻ Tình già biên soạn, tôi mới biết chi tiết này: "Trẻ con ta có trò chơi đánh chắt. Dùng những que tre mà đánh, là đánh chắt que; dùng những hòn sỏi mà đánh, là đánh chắt chuyền. Đây không nói cách đánh như thế nào, chỉ nói khi đánh xong một bàn, đếm những que tre hay hòn sỏi đã chiếm được để định ăn thua, thì trẻ con ở Trung và ở Bắc đếm có khác nhau nhưng lại giống nhau ở một chỗ rất lạ. Trẻ con ở miền Trung đếm: "Một đôi, hai đắn, ba thìn, chín chăn, chẵn chục". Trẻ con ở miền Bắc đếm: "Một chắt, hai choi, ba chòi, chín chủ, chẵn chục" (tr.216-217).Trò chơi này, sở dĩ gọi chắt/đánh chắt bởi bản thân chắt/hòn chắt có nghĩa là "hòn nhỏ nhỏ như viên đạn" (Đại Nam quấc âm tự vị, 1895), "Một trò chơi của trẻ con, một tay vừa nhặt vừa tung vừa hứng" (Việt Nam tự điển, 1931); hiện nay tên gọi phổ biến là "chuyền thẻ", có nơi còn gọi "đánh nẻ".Rõ ràng, cách đọc tắt trong trò chơi trốn - tìm đã có từ xưa lắm, ít ra đã có trước năm 1958 là năm ông Phan Khôi viết bài này. Ở đây, khi xét về chữ nghĩa ta thấy gì? Muốn thấy gì, trước hết cần phải tìm hiểu nghĩa của các từ đó."Một đôi" thì dễ hiểu rồi, không cần dài dòng gì thêm. "Hai đắn" thì "đắn" là gì? Tự bản thân từ này không có nghĩa, phải đi chung với từ khác, chẳng hạn Truyện Kiều có câu: "Đắn đo cân sắc cân tài/Ép cung cầm nguyệt, thử bài quạt thơ". Kể ra cái lối "mua người" ngày xưa cũng lạ, chẳng những cô ấy có nhan sắc mà còn phải biết "cầm kỳ thi họa đủ mùi ca ngâm" thì càng cao giá.Còn "ba thìn" thì sao? "Thìn" là từ Việt cổ có nghĩa là "sửa sang, răn, giữ", theo Đại Nam quấc âm tự vị (1895), chẳng hạn Thiên Nam ngữ lục có câu: "Thìn lòng tích đức tu nhân/Bụt trời đã biết, quỷ thần đã hay". Về tâm lý con người, không phải bây giờ mà hàng trăm năm trước, cụ Nguyễn Trãi đã nhìn ra:Dắng dỏi bên tai tiếng quản huyền,Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn.Xuân xanh chưa dễ hai phen lại,Thấy cảnh càng thêm tiếc thiếu niên."Nhẫn" nghĩa là đến, cho đến. Chí lý thật, có lúc nghe tiếng sáo, tiếng đàn (quản huyền) trong không gian, cảnh vật mà mình yêu thích ắt khó giữ lòng mà xao động, xao xuyến, rồi cảm thấy tiếc xuân xanh đã qua. Đã qua thời tuổi trẻ. Chỉ còn là cảm xúc bùi ngùi. Sực nghĩ, "Tiếng đưa hiu hắt bên lòng/Buồn ơi! Xa vắng, mênh mông là buồn" của Thế Lữ cũng là lúc nghe Tiếng sáo Thiên Thai nên khiến "Lòng xuân nhẫn động ắt khôn thìn" là vậy.Rồi, "chín chăn" nghĩa là gì?Ta thử đặt giả thuyết từ "một đôi" là 2, "hai đắn" là 4, ắt "ba thìn" là 6, vậy "chín chăn" cũng nằm trong cách tính này? Không, "chín chăn" trong ngữ cảnh này chính là chẵn/chín chẵn, do cách phát âm nhanh nên đã lướt bỏ dấu ngã trở thành "chăn". Chẵn là trọn, đủ, không lẻ, không thừa, không thiếu, đủ cặp, không so le, còn có cách nói chẵn chòi, chẵn bon. "Chín chăn" xác định, quả quyết chính xác là 9. Suy luận này hợp lý bởi kết thúc câu này là "chẵn chục" tức là 10. Theo nhà ngôn ngữ học Lê Ngọc Trụ, "chục" là tiếng Việt chuyển gốc Hán-Việt: "Chục: số vật mười món, hoặc có hơn (tùy vùng) < thốc (sum họp, một bụi - giọng Quảng Đông: chục)". Ca dao có câu: Bảy với ba, anh kêu rằng một chụcTam tứ lục, anh tính cửu chươngBảy cộng ba đúng là 10, là chục. Cách gọi "chẵn chục" đến nay vẫn còn phổ biến, còn gọi chục trơn, chục chẵn. Dù biết chắc là vậy nhưng chắc gì chục là 10?Ta có thể kiểm chứng trong đời thường lẫn tác phẩm văn học, chẳng hạn, khi viết Bảy ngày trong Đồng Tháp Mười, nhà văn Nguyễn Hiến Lê có kể khi đến "Tân An, một châu thành nằm ở ven Đồng Tháp", lúc đi chỗ ăn sáng: "Anh Bình nhất định lựa tiệm ở gần chợ vì anh vốn ưa cảnh náo nhiệt, thích nhìn người ta đi lại, mua bán. Anh mua một trái dưa hấu và một chục quít, ngạc nhiên lắm khi thấy cô hàng đếm cho anh mười hai trái. Anh cầm hai trái trả lại: "- Cô đưa thừa cho tôi. Tôi mua có một chục thôi mà". Cô hàng nghe giọng là lạ của anh, mỉm cười, đẩy hai trái quít về phía anh: "- Thầy mua một chục thì tôi đếm một chục đó". Anh Bình chẳng hiểu gì cả, tôi phải giảng: "- Ở miền này trái cây như quít, mận thì một chục là mười hai trái. Có tỉnh một chục mười bốn hay mười sáu kia". "- Lạ nhỉ! Một chục mười sáu trái. Thế thì có ông thánh hiểu".Chi tiết này đã phản ánh tính cách rộng rãi, hào phóng của người miền Nam. Anh Bình ngạc nhiên là phải bởi anh từ ngoài Bắc vào, không sinh sống nơi này.Với các phân tích, dẫn chứng vừa nêu, tóm lại, ta vẫn không hiểu rõ nghĩa các từ liên quan đến số đếm trong trò chơi của con trẻ ngày xưa. Không những thế, ta còn còn ngắc ngứ với bài đồng dao này: "Mồng một lưỡi trai/Mồng hai lá lúa/Mồng ba câu liêm/Mồng bốn lưỡi liềm/Mồng năm liềm giật/Mồng sáu thật trăng/Mười rằm trăng náu/Mười sáu trăng treo/Mười bảy sảy giường chiếu/Mười tám rám trấu/Mười chín đụn dịn/Hăm mươi giấc tốt/Hăm mốt nửa đêm…". Với câu "Mười chín đụn địn", có bản ghi "đụn dịn". Bài đồng dao này mô tả hình thù mặt trăng qua các ngày, đại khái, đêm 17 trăng lên vào lúc người ta "sảy giường chiếu" là chuẩn bị ngủ, đêm 18 trăng mọc là lúc lửa ủ trong bếp đã "rám trấu"... Thế, đêm 19 "đụn địn/đụn dịn" thì hiểu thế nào đây?Chịu. Từ "chịu" này, ta lặp lại một lần nữa khi nghe đến từ "đí địn". Trong tập sách Người Việt nói tiếng Việt (NXB TH TP.HCM - 2023), nhà nghiên cứu Nguyễn Quang Thọ cho biết văn cảnh xuất hiện của từ này: "Chuyện rằng có một chị vợ cực đoảng. Một hôm anh chồng bắt được một con ba ba, giao cho vợ làm bếp rồi đi làm đồng, bụng chắc mẩm chiều về có mồi ngon sẽ rủ bạn lai rai vài xị đế. Chị vợ thả con ba ba vào nồi, bỏ thêm vào đó vài ngọn rau mùng tơi rồi bắc lên nấu trên bếp củi. Trong khi chị lúi húi vo gạo thì con ba ba thấy nước nóng lên, nó bèn bò ra khỏi nồi rồi đi mất. Chị vợ đoảng vo gạo xong, mở vung nồi canh xem thử. Chị ta lấy đũa khoắng, nhận ra rau mùng tơi vẫn chưa kịp chín, nhưng ba ba đâu thì chẳng thấy. Chị ta cứ bần thần ngẫm nghĩ hồi lâu, rồi đi đến kết luận: "Mùng tơi chưa chín, đí địn đã tan".Dám nói rằng, những từ vừa nêu ra chẳng ai có thể giải thích nổi nghĩa của nó. Riêng cách nói về số đếm trong trò chơi đánh chắt, ta còn thắc mắc vì sao ở miền Trung, từ "3/ba thìn" lại nhảy qua "9/chín chăn", cũng như ở miền Bắc từ "3/ba chòi" lại vọt đến "9/chín chủ"? Cách nói này hoàn toàn không ngẫu nhiên mà đã vận dụng, phổ biến trong tục ngữ, ca dao, thí dụ: "Thằng Bờm có cái quạt mo/Phú ông xin đổi ba bò, chín trâu", "Ba bể chín châu", "Ba bị chín quai mười hai con mắt"… Ông Phan Khôi thừa nhận: "Tôi nghĩ mãi mà không hiểu". Rồi ông nêu ý kiến: "Hoặc giả câu trẻ con nói đó có cái lý gì sâu kín về số học hay toán học mà mình không biết. Còn như bảo thứ đó trẻ con bạ đâu nói đấy, hơi đâu mà tìm hiểu cho mệt trí, thì tôi không dám" (SĐD, tr.217).Bạn cũng nghĩ thế chăng?Vâng, tôi cũng nghĩ thế. Và xét ra trong ngày xuân ngày tết, chúng ta cùng bàn về vài từ "bí hiểm" đâu phải không có ích khi cùng tìm về tiếng Việt.
Đăng ký nguyện vọng lớp 10 TP.HCM: Những trường nào có điểm chuẩn cao nhất?
Văn phòng Chính phủ vừa ban hành Thông báo 65/TB-VPCP về kết luận của Phó thủ tướng Hồ Đức Phớc, Trưởng ban Chỉ đạo điều hành giá, tại cuộc họp của ban chỉ đạo về công tác quản lý, điều hành giá năm 2024 và định hướng công tác điều hành giá năm 2025.Để chủ động ứng phó với các thách thức trong công tác điều hành giá của năm 2025, Phó thủ tướng Hồ Đức Phớc chỉ đạo các bộ, ngành, địa phương tập trung chủ động công tác dự báo, tính toán, xây dựng và cập nhật kịch bản điều hành giá các mặt hàng thiết yếu theo lộ trình thị trường nhằm đảm bảo kiểm soát lạm phát theo mục tiêu đề ra.Trong năm 2025, các bộ quản lý ngành, lĩnh vực chủ động trong việc tính toán, sớm chuẩn bị các phương án giá, lộ trình điều chỉnh giá các mặt hàng để tránh bị động trong phối hợp chính sách.Bộ Tài chính khẩn trương dự thảo, trình Thủ tướng Chính phủ ban hành Chỉ thị về thực hiện nghiêm quy định của luật Giá, công khai, niêm yết giá nhằm bảo vệ quyền lợi của người tiêu dùng, cung cấp thông tin minh bạch, khách quan cho người mua, ngăn chặn các trường hợp thao túng giá, nâng khống giá.Với thị trường vàng, Ngân hàng Nhà nước được yêu cầu phối hợp với các cơ quan liên quan thực hiện các giải pháp quản lý vàng hiệu quả, phù hợp, bảo đảm thị trường vàng hoạt động ổn định, công khai, minh bạch. Cạnh đó, tăng cường công tác thanh tra, kiểm tra, kiểm soát, ngăn chặn và xử lý nghiêm hành vi buôn lậu vàng.Theo quan sát của Thanh Niên, trong năm 2024, đặc biệt từ đầu năm tới nay, giá vàng trong nước liên tục "nhảy múa", biến động mạnh theo giá vàng thế giới. Trên thị trường Việt Nam liên tục xuất hiện những hiện tượng bất thường như giá vàng trong nước quy đổi có thời điểm ngang bằng, thậm chí thấp hơn giá vàng thế giới.Giá vàng nhẫn nhiều thời điểm cao hơn giá vàng miếng SJC; chênh lệch giữa giá mua vào và bán ra giãn cách tới khoảng 3,5 triệu đồng/lượng, chứa đựng nhiều yếu tố rủi ro, thay vì khoảng cách thông thường khoảng 2 triệu đồng/lượng.Từ đầu năm tới nay, giá vàng liên tục trồi sụt, chủ yếu theo đà tăng. Sau giai đoạn giá vọt lên tới đỉnh hơn 92 triệu đồng/lượng, vài ngày gần đây giá vàng "hạ nhiệt" nhưng vẫn ở mức 90 - 91 triệu đồng/lượng.Trưa 1.3, vàng miếng SJC được niêm yết giá mua vào và bán ra là 88,7 triệu đồng/lượng và 90,5 triệu đồng/lượng; vàng miếng vàng rồng Thăng Long của Bảo Tín Minh Châu có giá mua vào và bán ra lần lượt 90,1 triệu đồng/lượng và 91,3 triệu đồng/lượng…Trước những biến động mạnh mẽ của giá vàng, nguồn cung vàng miếng thiếu hụt, các kênh mua bán vàng "chợ đen" hoạt động sôi động. Mới đây đã có trường hợp người mua vàng tại "chợ đen" mua phải vàng giả với mức giá thấp hơn giá niêm yết của các doanh nghiệp uy tín.Liên quan tới quản lý thị trường vàng, đặc biệt là giá vàng, trả lời kiến nghị của cử tri một số địa phương mới đây, Ngân hàng Nhà nước cho biết, thời gian gần đây, giá vàng thế giới liên tục biến động, chủ yếu theo xu hướng tăng.Điều này xuất phát từ căng thẳng địa chính trị, thương mại, xung đột vũ trang tại nhiều quốc gia trên thế giới leo thang khiến nhu cầu tiêu thụ vàng vật chất ở một số nước và dự trữ vàng của nhiều ngân hàng T.Ư tăng mạnh… Như vậy, giá vàng diễn biến tăng cả trên thế giới chứ không chỉ ở Việt Nam.Theo luật Giá năm 2012 và luật Giá sửa đổi năm 2023, vàng không phải mặt hàng thiết yếu, không thuộc Danh mục hàng hóa, dịch vụ thực hiện bình ổn giá. Giá mua bán vàng do các tổ chức tín dụng, doanh nghiệp kinh doanh mua bán vàng miếng chủ động niêm yết."Thực tiễn trên thế giới, các ngân hàng T.Ư cũng không quản lý giá vàng mà giá vàng do cung - cầu thị trường quyết định. Do đó, Ngân hàng Nhà nước chỉ thực hiện can thiệp, nhằm hướng tới sự ổn định của thị trường vàng, không can thiệp vào giá vàng trong nước", Ngân hàng Nhà nước khẳng định.Giá vàng thế giới hôm nay tăng nhẹ lên 2.858 USD/ounce, tăng 3 USD/ounce so với cuối ngày hôm qua. Quy đổi theo tỷ giá Vietcombank, giá vàng thế giới tương đương 88,6 triệu đồng/lượng (chưa bao gồm thuế, phí).
Tự động 1 vùng
Ra mắt đồng hồ thông minh Amazfit Active và Amazfit Balance
FPT Play - Đơn vị duy nhất phát sóng trọn vẹn LPBank V.League 1-2024/25, tại https://fptplay.vn
